Fıçıdan Bir Damla

Dr Burkay Adalığ Kimdir?

meleklerinpayi.com sitesindeki yazılarıyla viski kültürü üstüne çalışmaya başlayan içki kültürü araştırmacısı ve yazar Dr Burkay ADALIĞ, Gourmand Awards ödüllü Meleklerin Payı, İmbikten Kadehe, Maltın Peşinde, Kadehte Rakı Beyazı ve Viski Tutkununun El Kitabı kitaplarının yazarıdır. Pek çok ödül sahibi olan Adalığ, İskoç viskilerine üstün hizmet madalyası almış ve Keeper of the Quiach (Kadeh Muhafızı) ünvanına hak kazanmıştır.

2025 VİSKİ TRENDLERİ

İlerleyen yıllar, değişen yaşam tarzlarımız ve küreselleşme her şeyde olduğu gibi viski kültüründe de bir değişime neden oluyor. Özellikle son 10 yılda hem Türkiye’de hem de dünyada viskinin çift haneli büyüme gösteren bir içki kategorisi olması üretici firmaların da sürekli güncel kalmasını sağlıyor ve sosyal trendlerin de şişelere ve pazarlama mikslerine de yansıması olarak karşımıza çıkıyor.

Üretimle İlgili Trendler

1980’lerdeki kadar olmasa da şu anda da bir arz fazlası gözlemlemeye başladık. Bazı damıtımevlerinin kapatılması veya yılda 1 ay süren “sessiz dönem”in 5-6 aya kadar uzaması gibi haberleri daha sık okuyoruz. Bunun sebebi viskiye olan ilginin azalması değil, firmaların 2000’li yılların başında çok fazla viski üretmelerinin sonucunda ellerindeki olgun fıçı stoğunun çok artması.

Tüketimle İlgili Trendler

Viskiyi 1970-80’lerde öne çıkarılan “yaşlı erkeklerin içkisi” damgasından kurtarmak için meyve notaları daha yoğun, yumuşak içimli viskiler üreterek tüm yaş ve cinsiyet gruplarına ulaşma çabası öne çıkıyor. Yeni jenerasyonun yapay zekaya olan ilgisinden faydalanarak müşteri tercihleri ve üretim verilerini analiz eden yapay zeka modelleri kullanımlarını daha sık duyar olduk. Viski sek olarak tüketilmeye devam etse de, Highball gibi pratik sunumlar ve Whiskey Sour, Old Fashioned gibi klasik kokteyller, genç nesilde ve farklı tatlar, aromalar peşindeki tüketiciler arasında giderek yaygınlaşıyor. Amerika’da çavdar viskisinin yeniden öne çıkmasıyla miksolog ve barmenlerin bir kokteyl bazı olarak çavdar viskisini öne çıkarması bu nedenle.

Modern Dünya Trendleri

Organik malzemeler kullanan, karbon ayak izini azaltmaya önem veren ve çevreci üretim yaklaşımlarını benimseyen damıtımevlerini daha sık duyar olduk. Sürdürülebilirlik ve geri dönüştürlebilen çevre dostu yaklaşımlar her sektörde olduğu gibi viski endüstrisinde de öne çıkıyor. Hafif camların kullanılması, kutu ve etiketlerin geri dönüştürülebilir materyallerden üretilmesi bunun bir sonucu.

Cin ve votkada olduğu kadar olmasa da sağlık ve hafiflik trendlerine paralel olarak alkol oranı düşürülmüş veya kokteyl karışımlarına kolay uyum sağlayan viski bazlı “ready to drink” tarzı içkiler de popülerliğini artırıyor.

Tüm bu trendlerin yanısıra servetin el değiştirmesi ve viskiye harcayacak “sonsuz” bütçesi olan kesimin de artmasıyla super ve ultra premium, çok yüksek fiyatlı viskilere de büyük bir artış gözlüyoruz.

Alt Kategori Bazlı Trendler

Sınırlı üretim viskiler (tek fıçı, fıçı alkol gücü, numaralı şişeler vs) sundukları benzersiz tat profilleri nedeniyle koleksiyonerler ve ileri aşama viski tutukunları için popülerliğini korumaya devam ediyor. Viskide aroma kullanımı yasak olduğu ve viski tüm aromasını içinde olgunlaştığı fıçıdan aldığı için Porto şarabı, rom ve hatta tekila fıçıları gibi geleneksel olmayan fıçılarda olgunlaştırılan ve/veya bitiş verilen viskiler aroma çeşitliliği yaratıyor ve diğer içkilerin tüketicilerinin de ilgilerini viskiye çekiyor.

Başta Japonya, Tayvan ve Hindistan olmak üzere alışık olduğumuz viski coğrafyalarının dışında üretilen viskiler hem aroma profilleriyle hem de ülkenin getirdiği “egzotik” algıyla viskiseverlerin büyük ilgisi çekmeyi başarıyor. Daha 10 yıl önce “Hindistan da singtle malt viski üretmeye başladı” cümlesi kurarken şu anda “Hindistan Viski Bölgeleri ve Olgunlaşma Şartları” gibi ileri düzey konuları konuşuyoruz. Japonya’da 4-5 damıtımevi sayarken üst üste açılan yeni viski damıtımevleriyle çeşitlilikte büyük artış görüyoruz. Fransa dendiğinde aklımıza konyak gelirken şu anda üretim yapan tam 180 damıtımevi ve neredeyse 70-80 viski markasıyla Fransa’yı “viski ülkeleri” arasında sayar olduk. Yeni damıtımevlerinin açılması ve devlet desteği nedeniyle ile İrlanda “whiskey” sinin yükselişi ve viski pazarında çift haneli büyüme rakamlarına ulaşması da önemli bir trend. 

Ülkemizde Viski

Tarım Bakanlığı’nın her ay ve yıl sonunda yayımladığı resmi piyasaya arz verileri Türkiye içki pazarını ve trendlerini anlayabilmek için önemli bir gösterge.

2024 piyasaya arz verileri doğrultusunda 2023 yılında 1.31 milyar litre olan içki pazarı, 2024 yılında %6.3 lük bir büyüme göstererek 1.4 milyar litreye ulaştı. Elbette her sene olduğu gibi yüksek volümlerde tüketilen bira ve şarap gibi fermente içkiler litre bazında pazarın en büyük payını oluşturuyor. Pek çok faktörün etkisiyle şarapta büyüme görmüyoruz ve 2023’teki 68.8 milyon litrelik arzın üstüne 2024’te sadece 69.4 milyon litrede kalmış. Bira tahminlerimizin ötesinde %7.3 lük bir büyüme ile 1.2 milyar litreye ulaşmış.

Yüksek alkollü, distile içkilerde son 5 yıldır gözlemlediğimiz şiddetli rekabet nedeniyle çok daha ilginç verilerle karşılaşıyoruz. Son 10 yıldır yerinde sayan veya az büyüme gösteren rakıda 2023’teki 41.8 milyon litrelik arza karşılık 2024’te 39.3 milyon litre rakamıyla %6’lık bir küçülme izliyoruz. Fiyat ve vergi politikalarının bir sonucu olarak rakıseverlerin anason eklenmiş etil alkoller içmeye başlamış olması resmi rakamlardaki bu küçülmeyi açıklıyor.

Distile içkilerde en önemli büyümeyi viskide gözlemliyoruz. 2013’ten bu yana inanılmaz bir hızla büyüme gösteren viski endüstrisi 2024 yılında rakının sadece 5 milyon altında 34.7 milyon litre olarak karşımıza çıkıyor ve bu tam %21 lik bir büyümeye karşılık geliyor. 2014 yılında 6 milyon litreyken 10 sene içinde tam 6 kat artıp bu düzeylere ulaşması çok heyecan verici. Türkiye viski pazarının çok büyük bir kesimi İskoç viskileri olduğu için bu büyüme global dataları da etkilemeye başladı ve Türkiye tarihinde ilk kez hem değerde hem litrede dünyanın en büyük 10 viski pazarı arasına girmeyi başardı.

Viski, yaklaşık 500 yıllık tarihi boyunca çok görmediğimiz altın bir dönem yaşıyor. Ekonomik sıkıntılar ve global resesyon gibi konular yalnızca Türkiye’de değil globalde de sorunlara neden olsa ve tüketimi yavaşlatsa da büyümeye devam eden bir içki kategorisi olarak daha uzun yıllar popülerliğini koruyacak ve içki firmalarının odağında kalmaya devam edecek.

SLAINTE!